Erdal Sağlam
(ANKARA) - ABD ve İran arasında Pakistan’da başlayan görüşmelere rağmen, piyasalarda belirsizlik hakim. “Kırılgan ateşkes ortamı” nın devam edip etmeyeceği merakla bekleniyor. Bu arada rating kuruluşlarından Fitch’in, sürpriz bir zamanlamayla, Türkiye’nin rating notunu değiştirmeden görünümü pozitiften durağana çevirmesi, Türkiye ekonomisi adına bir “alarm işareti” olarak görülebilir.
Ateşkesin başlamasıyla, Türkiye’nin döviz rezervlerindeki gerileme durdu, son hafta içinde yaklaşık 10 milyar dolar civarında düzelme yaşandı. Fitch’in görümünü geriye çevirmesinde en önemli neden ise rezervlerdeki 50 milyar dolarlık kayıp oldu. Fitch’in rezervlerde yeniden başlayan artışı dikkate almadan hafta sonu yaptığı açıklama, daha çok, “geçen Ocak’ta görünümü durağandan pozitife yükseltme kararında yaptığı bir düzeltme” olarak algılandı.
Fitch’in bu yılki rutin takviminde, Temmuz’da not değerlendirmesi beklenirken, acil olarak görünümü durağana çevirmesi, piyasalar açısından sürpriz oldu. Diğer rating kuruluşlarının görünümü zaten durağanda kaldığı için, bunların ratinglerinde artı bir görünüm değişikliği yapmaları beklenmiyor.
Görünüm revizyonunun, savaşın başlamasından bu yana Türkiye'nin döviz rezervlerinde yaşanan belirgin düşüşten kaynaklandığı belirtilen Fitch açıklamasında, Merkez’in TL’yi desteklemek amacıyla piyasaya 50 milyar doların üzerinde döviz sattığı belirtilirken, savaşın uzaması halinde dış borç ödemeleri ve enflasyon görünümünde daha fazla bozulma yaşanabileceği kaydedildi. Açıklamada, Türkiye'nin enerji ithalatına yüksek bağımlılığının, bu riskleri artıran temel unsurlardan biri olduğu vurgulandı.
Rakamlarda savaş revizyonu başladı
Ateşkesin ne kadar süreceği, çatışmaların ne zaman sona ereceği bilinemiyor ama hem küresel hem de ülkeler bazında, mevcut durumun ekonomilerde yarattığı tahribat da konuşulmaya başladı. IMF- Dünya Bankası’nın 13-18 Nisan tarihlerinde yapılacak bahar toplantılarında, bu savaş etkisi ve savaşların ekonomik etkilerini hafifletmeye dönük stratejilerin tartışılması bekleniyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçen hafta bir toplantıda yaptığı değerlendirmede, makro ekonomik göstergelerdeki olası değişikliklere değinerek, enflasyonla mücadeleden vazgeçmeyeceklerini, savaşın ancak bu mücadele süresini uzatabileceğini söyledi.
Şimşek’e göre, enflasyonda 3 puanlık bir sapma kaydedilecek, yüzde 1,5 olarak belirlenen cari açık oranı ise 2,5’e çıkabilir. Yüzde 4 olarak belirledikleri büyümenin yarım ya da 1 puan aşağıda olabileceğini kaydeden Şimşek, bütçe açığının milli gelire oranının ise, yüzde 3,5’den 3,9’a çıkacağını tahmin ettiklerini söyledi.
Fitch de görünümü pozitiften durağana çektiği açıklamasında, Türkiye’nin makro göstergelerinde tahmin ettiği revizyonları açıkladı. 2026'da enflasyonun yüzde 27’ye çıkacağını, büyümenin yüzde 3,6 olacağını tahmin etti. Cari açığın 0,6 puan artışla yüzde 2,5’e çıkacağını, eğer petrol fiyatları 20 dolar artarsa yüzde 1 daha yüksek cari açık gerçekleşeceğini söyledi. Bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,7’ye çıkmasını bekleyen Fitch, expost reel faizin ise yüzde 5,5 olmasını bekliyor. Bu enflasyona bağlı değişecek bir faiz oranı anlamına gelirken, iktisatçılar, yüzde 27 enflasyonla yılın kapatılması halinde faizin de yıl sonunda yüzde 34 olmasının beklendiği yorumunu yaptılar.
Sıcak para girişi başladı
Fitch’in kararına dayanak olan 50 milyar dolarlık rezerv kaybının ise ateşkesle birlikte yeniden düzelmeye başladığını görüyoruz. Geçtiğimiz hafta içerisinde, rezervlerdeki artışın 10 milyar dolara çıktığı tahmin ediliyor. 27 Mart’ta 153 milyar dolara kadar inen brüt döviz rezervleri, geçen Çarşamba günü işlemleriyle, 172 milyar dolar kadar çıktı. Swap hariç net rezervler ise 9,2 milyar dolara kadar inmişken, 21,8 milyar dolara yükseldi. Hazine’nin döviz hesabı dahil edildiğinde swap hariç net rezerv rakamı ise 32 milyar dolara yükseldi.
Döviz girişiyle birlikte Merkez Bankası’nın savaştan sonra bankalarla başlattığı swap işlemleri de gerilerken, piyasadaki likidite açığı da tümüyle kapandı diyebiliriz. Pakistan’da yapılan görüşmelerden olumlu karar çıkarsa, sıcak para girişinin devam etmesi, rezerv kaybının büyük ölçüde geri gelmesi beklenebilir.
Ancak Fitch’in dikkati çektiği, önümüzdeki dönemde cari açığın artacak olması ve döviz ihtiyacının, kısa vadeli borçlanmadaki yüksek artış nedeniyle büyümesi, önümüzdeki döneme ilişkin ciddi bir risk unsuru olabilir.
Piyasaların Fitch’in bu kararından olumsuz etkilenmesi beklenmezken, Merkez Bankası’nın 22 Nisan’da vereceği faiz kararında etkisinin de küçük olacağı tahmin ediliyor.
