(ANKARA) - CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politika Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka, 29 Ekim Kadınları Derneği'nin düzenlediği "Kadın İnsan Hakları ve Laiklik" panelinde yaptığı konuşmada, "İlk seçim olan 1935’te yüzde 4,6’lık kadın temsil oranı, 91 yıl sonra yüzde 6’ya gelmiş. 91 yılda yüzde 1’lik bir artış olmuş. Öyle ki 1935’te dünya ikincisiydik parlamentoda kadın temsil oranı açısından, şimdi 129. sıradayız. Şu anda Meclis'te kadın temsili yüzde 19,9 ama biz bu oranı kabul etmiyoruz. Çünkü kritik eşik dediğimiz yüzde 33’ü yakalayamadığımız sürece o temsiliyet temsiliyet değildir. Biz bu oranı hep birlikte yükselteceğiz" dedi.
29 Ekim Kadınları Derneği, "Kadın İnsan Hakları ve Laiklik" paneli düzenledi. Panele gazeteci Nuray Yılmaz, avukat Hülya Gülbahar ve CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politika Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka konuşmacı olarak katıldı. Panelin, moderetörlüğünü ise eğitimci Songül Kara yaptı.
CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politika Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Anadolu kadınının Kurtuluş Savaşı’ndaki mücadelesini ve fedakarlığını öven sözlerini hatırlatarak, şunları söyledi:
"Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte kadınlar eşit yurttaşlık hakkına sahip oluyorlar. Cumhuriyet aslında bir kadın devrimidir. Hep söyleriz, kadınsız bir cumhuriyet, cumhuriyetsiz bir kadın da düşünülemez. 1923’te Cumhuriyet’in kurulmasından sonra hızla aydınlanma hareketi, çağdaşlaşma ve eşitlikçi birtakım adımlar atılmaya başlanıyor. Ve bunlar için içinde hiç şüphesiz 3 Mart Devrim Yasaları çok önemli bizler için. Yani eğitimde birliğin sağlandığı, din ve devlet işlerinin ayrılıp Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kurulduğu ve hilafetin kaldırıldığı 3 Mart 1924’ten bahsediyorum. Cumhuriyet'ten önce iki kadın tanık bir erkek tanığa denk düşüyor. Velayet hakkı, mülkiyet hakkını kazanıyor. Boşanma hakkını elde ediyor. Tabii 'üç kere boş ol' denilirken kadınlar evlilik resmî nikâhla gerçekleştiriliyor. Dolayısıyla Medeni Kanun da bizim için önemli bir eşik oluşturuyor. Ve arkasından Nisan 1930’da kadınlar yerelde seçme seçilme hakkını kazanma ve burada özellikle bir fotoğraf vardır ki ekrana yansıtabilsek ne güzel olurdu. Türk Ocağı’nın önünde Cumhuriyet Halk Partisi’nin ilk kadın üyesi olan Afet İnan’la çekilmiş olan bir fotoğraftır bu. Ve Atatürk’ün de Afet İnan’ın da yakasında, cebinde bir beyaz mendil vardır. Bu kıyafeti Atatürk’ün tasarladığı yazılır kitaplarda ve eşitliği temsil etmek amacıyla her ikisinin de beyaz mendil taktığı söylenir.
"Bu oranı hep birlikte yükselteceğiz"
Ve tabii yerelde seçme seçilme hakkından sonra 26 Ekim 1933’te kadınlar köy ihtiyar heyetlerinde ve muhtarlıklarda seçme seçilme hakkını elde ediyorlar. Bu da yine çok ilerici bir adım. Ve 5 Aralık 1934’te parlamentoda seçme seçilme hakkını kazanıyorlar. İlk seçim 1935 yılında gerçekleşiyor. Parlamentoya 17 kadın vekil giriyor. Bir yıl sonra bir ara seçim oluyor. Çankırı’dan seçilen bir kadın milletvekilimizle birlikte toplam 18 kadın milletvekili giriyor. Ve o günkü parlamenter sayısına kıyasla yüzde 4,6’lık bir kadın temsiliyeti söz konusu oluyor parlamentoda. O günden bugüne 1935’te ilk seçim oldu dedik. Geldik 2026’ya. Geçen 91 yıla rağmen kaç kadın milletvekili, kaç erkek milletvekili girmiş olabilir parlamentoya? 11 bin 985 milletvekili girdi parlamentoya. Ne yazık ki sadece 717 kadın milletvekili girdi. İlk seçim olan 1935’te yüzde 4,6’lık kadın temsil oran, 91 yıl sonra yüzde 6’ya gelmiş. 91 yılda yüzde 1’lik bir artış olmuş. Öyle ki 1935’te dünya ikincisiydik parlamentoda kadın temsil oranı açısından, şimdi 129. sıradayız. Guatemala bizim üzerimizde. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri bizim üzerimizde. Şu anda Meclis'te kadın temsili yüzde 19,9 ama biz bu oranı kabul etmiyoruz. Çünkü kritik eşik dediğimiz yüzde 33’ü yakalayamadığımız sürece o temsiliyet, temsiliyet değildir. Kritik eşik dediğimiz şey bir kesimin temsili için olması gereken minimum oran. O yüzden biz bu oranı hep birlikte yükselteceğiz."
